Vobkent minorasi: Buxorodan sayohat

Vobkent minorasi Buxorodan taxminan 45 kilometr shimoli-sharqda joylashgan. Pishiq g‘ishtdan qurilgan, yuqoriga qarab torayuvchi baland minora Qoraxoniylar me’morchiligini tanishtiradi. U Buxoro vohasi tarixi shahar devorlari bilangina chegaralanmaganini eslatadi.

Tarix va yozuvlar

Qurilish odatda 1196–1197-yillarga sanalanadi. Yozuvda homiy sifatida Sadr Burhoniddin Abdulaziz II nomi keltiriladi. Boshqa bitik ishlar tugashini 1198–1199-yillar bilan bog‘laydi; demak, turli sanalar ketma-ket bosqichlarni ifodalashi mumkin.

Minora dastlab masjid va azonga xizmat qilgan. Tarixiy tavsiflarda kuzatuv hamda aholini muhim xabarlarga chaqirish kabi jamoat vazifalari ham tilga olinadi. Yaqindagi masjid 1930-yillarda buzilgan, minora esa majmuaning asosiy saqlangan qismi bo‘lib qolgan.

Qo‘llanma tayangan materiallarda minora UNESCOning dastlabki ro‘yxatida ko‘rsatiladi. Bu maqomni Butunjahon merosi asosiy ro‘yxatiga kiritilishdan farqlash kerak.

G‘isht me’morchiligi

Balandligi taxminan 40,3 metr. Keng asos asta-sekin torroq tana va ravoqli ochiq yuqori qismga o‘tadi. Shu torayish minoraga kuchli vertikal harakat beradi.

Gorizontal bezak belbog‘larini kuzating. Oldinga chiqqan va ichkariga botgan g‘ishtlar yon yorug‘likda o‘zgaruvchi relyef yaratadi. Qurilish materiali bu yerda asosiy badiiy vosita vazifasini ham bajargan.

Bitiklar, geometrik to‘rlar va naqshli qismlarni alohida ko‘rib, keyin umumiy siluetga qayting. Og‘irroq asosning yengil ko‘rinadigan yuqori qism bilan qanday muvozanatlashganini payqash qiziqarli. Turli masofadan kuzatish bitta suratdan ko‘ra ko‘proq ma’lumot beradi.

Kalon bilan qiyoslash

Kalon minorasi bilan bog‘liqlik umumiy mintaqaviy an’anani tushunishga yordam beradi. Ammo Vobkentni uning kichraytirilgan nusxasi sifatida ko‘rmang: g‘isht belbog‘lari va bezak dasturi mustaqil e’tiborga loyiq.

Vobkent shahri vohadagi manzilgohlar, bozorlar va yo‘llar tarmog‘iga kirgan. Shu sababli sayohat monumentni Buxoro markaziy maydonidan kengroq geografik muhitda ko‘rish imkonini beradi.

Safarni tashkil qilish

Mashina, haydovchi yoki qaytish ham kiritilgan ekskursiyani kelishish amaliyroq. Osoyishta tashrifga yarim kun ajratish mumkin; boshqa joylar qo‘shilsa, ko‘proq vaqt qoldiring. Yo‘nalish va kirish yo‘li holatini oldindan aniqlang.

Asosan tashqaridan ko‘rishni rejalashtiring. Minoraga chiqish, aniq ish vaqti yoki chipta tartibini mahalliy tasdiqsiz va’da qilib bo‘lmaydi. Ertalabki yorug‘lik g‘isht relyefini yaxshi ochishi mumkin. Suv, qulay oyoq kiyim va quyoshdan himoya vositalari oling.

Me’moriy qismlarga chiqmang. Diniy muhitda osoyishta bo‘lib, aholiga hurmat ko‘rsating. Harakatlanishi cheklangan mehmonlar yo‘l qoplamasi, yaqinlashish va dam olish joylarini alohida tekshirsin. Odamlarni suratga olish hamda professional jihoz ishlatishni joyida kelishing.

Qaytgach, Poyi Kalon bilan tanishuvni davom ettiring yoki Buxoro qo‘llanmasi asosida yo‘nalish tuzing.

Manbalar

• Uzbekistan Travel: Vobkent Minaret in Bukhara Region
• Meros.uz: Vobkent Minaret
• whc.unesco.org
• whc.unesco.org
• www.meros.uz
• whc.unesco.org

Asosiy surat: Vobkent minaret 14-33.JPG — Bobyrr, Wikimedia Commons, CC BY-SA 4.0.