Buxorodagi Sitorai Mohi Xosa saroyi

Sitorai Mohi Xosa — Buxoroning so‘nggi amirlari foydalangan shahar tashqarisidagi qarorgoh. Eski shaharning zich ko‘chalari o‘rnini bu yerda bog‘lar, tantanali zallar va mahalliy hunarmandchilik bilan Yevropa uslublari uyg‘unligi egallaydi. Saroy Buxoro amirligi tarixining so‘nggi davrini tushunishga yordam beradi.

Yozgi qarorgoh tarixi

Majmua bosqichma-bosqich shakllangan. Eski binolar an’anaviy sharqona saroy bilan bog‘liq, yangi qism esa XX asr boshida, 1911–1920-yillarda hukmronlik qilgan Said Olimxon davrida kengaytirilgan. Barcha imoratlarga bitta qurilish sanasini berish to‘g‘ri emas: qismlar turli paytda yaratilgan va qayta ishlangan.

Shahar tashqarisidagi joy saroy ahliga kenglik, bog‘lar va osoyishta muhit bergan. Bu yerda rasmiy qabullar o‘tkazilgan, shaxsiy xonalar hamda yozgi yashash joylari bo‘lgan. 1920-yilda amirlik tugagach, qarorgoh vazifasi o‘zgargan. Hozirgi muzey saroy hayoti va amaliy bezak san’atini tanishtiradi.

Sharq ustalari va Yevropa ta’siri

Majmuaning qiziqarli jihati — turli badiiy an’analarning yonma-yon kelishi. Mahalliy ustalar ganch, yog‘och va naqqoshlik usullarini Rossiya hamda Yevropa dala saroylarini eslatuvchi shakllar bilan birlashtirgan.

Avval kirish qismi va fasadni, keyin bog‘dagi kichikroq makonlarni kuzating. Tantanali va yashash xonalarining almashishi bu joy ham hokimiyat ramzi, ham kundalik hayot maskani bo‘lganini ko‘rsatadi. Saroyni faqat chiroyli bino sifatida emas, odamlar ishlatgan muhit sifatida tasavvur qilish foydali.

Oq zal va muzey buyumlari

Oq zal ko‘zgulari va murakkab ganch bezaklari bilan mashhur. Yorug‘lik o‘zgarganda naqshlar relyefi ham boshqacha ko‘rinadi; devorlarga turli burchakdan qarang. Yozgi xonalarning rangli oynalari esa boshqa kayfiyat yaratadi.

Mebel, shisha buyumlar, sopol va matolarga ham vaqt ajrating. Ular xonalarning vazifasini anglashga yordam beradi. Rasmiy qabul zallarini oddiyroq xonalar va ovqatlanish joyi bilan solishtiring. Shunday kuzatuv saroy me’morchiligi bilan undagi hayot o‘rtasidagi bog‘lanishni ochadi.

Safarni rejalashtirish

Saroy Buxoro markazidan taxminan to‘rt kilometr shimolda. Eski shahardan piyoda borishga tayanishdan ko‘ra, qaytishni ham kelishib taksi yoki ekskursiya tanlash qulay. Majmuaning o‘ziga bir-ikki soat ajrating; yo‘l bilan birga yarim kunlik sayohat bo‘ladi.

Suv va qulay oyoq kiyim oling. Tarixiy xonalarda ostona va zinapoyalar uchrashi mumkin; harakatlanishi cheklangan mehmonlar kirish sharoitini oldindan aniqlashtirsin. Ish vaqti, chipta va suratga olish tartibini safar oldidan tekshiring. Muzey buyumlari yonida, ayniqsa chaqnoq ishlatishda, xodimlar ko‘rsatmasiga rioya qiling.

Yaqin yo‘nalishlar

Buxoro arki shahar ichidagi siyosiy hokimiyatni, Somoniylar maqbarasi esa qadimgi g‘isht me’morchiligini ko‘rsatadi. Bahouddin Naqshband majmuasi alohida shahar tashqarisi sayohatiga mos. Barcha joylarni qisqa vaqtga tiqishtirmang: saroy zallarini shoshilmay ko‘rish uning asosiy zavqidir.

Manbalar

• Uzbekistan Travel: Sitora-i Mokhi-khosa, country residence of the last emir of Bukhara
• Meros.uz: Sitorai Mokhi-Khosa Palace
• UNESCO World Heritage Centre: Sitorai Mokhi Khosa Summer Palace
• Uzbekistan Government: Ancient Bukhara travel programme
• app.uzbekistan.travel
• uzbekistan.travel

Asosiy surat: Sitorai Mokhi-Khosa Palace 02.jpg — Bgag, Wikimedia Commons, CC0.