Toshkentdagi O‘zbekiston davlat san’at muzeyi

O‘zbekiston davlat san’at muzeyi o‘zbek san’ati, rus va G‘arbiy Yevropa rangtasviri, haykaltaroshlik hamda bezak asarlari orqali mamlakat badiiy madaniyatini ochadi. Sayyoh uchun u Toshkent masjidlari, bozorlari va me’morchiligiga mazmunli qo‘shimchadir.

To‘plam va bino tarixi

Muzey 1918-yilda tashkil etilgan. Rasmiy sayyohlik tavsifiga ko‘ra, avval knyaz Nikolay Romanovning sobiq qarorgohida joylashgan, 1935-yilda Xalq uyiga ko‘chgan, maxsus zamonaviy bino esa 1974-yilda qurilgan.

Alyuminiy va shishali qoplamaga ega kvadrat hajm zallarga bir tekis yorug‘lik berish vazifasi bilan bog‘liq. Vazmin fasad ichkaridagi asarlar xilma-xilligidan farq qilib, sovet Toshkentining jamoat me’morchiligini aks ettiradi. Romanov saroyi muzey tarixining oldingi bobini anglashga yordam beradi, lekin unga kirish alohida aniqlanadi.

To‘plam bitta yo‘nalish bilan cheklanmaydi. Uning rivoji Toshkentni kolleksiya, ta’lim va madaniy almashinuv markazi sifatida ko‘rsatadi. Faqat mashhur nomlarni belgilashga intilmang: diqqat bilan ko‘rishga vaqt qoldiring.

O‘zbek san’ati

Mahalliy to‘plam muzey qiyofasining asosidir. Rangtasvir, grafika, haykaltaroshlik va bezak buyumlari O‘zbekiston san’ati rivojini kengroq Markaziy Osiyo muhitida kuzatishga yordam beradi. Ochiq zallarning aniq tarkibi joriy ekspozitsiyaga bog‘liq.

Manzara, me’morchilik, kundalik hayot va odamlar tasvirini solishtiring. Rang, kompozitsiya va yorug‘lik rassomlar mahalliy muhit hamda keng badiiy an’analarga qanday murojaat qilganini ko‘rsatadi. Qisqa yorliq ham mazmunli vizual kuzatishga to‘sqinlik qilmaydi.

Rus va G‘arbiy Yevropa asarlari

To‘plamda Rossiya va G‘arbiy Yevropa, jumladan Italiya, Fransiya hamda Germaniya rangtasviri ham bor. Rasmiy sayyohlik tavsifi misol sifatida N. N. Karazinning «Lochin ovi», Z. M. Kovalevskayaning «Hovli» va A. F. Bellolining «Cho‘milayotgan ayol» asarlarini tilga oladi.

Bu nomlar kolleksiyani tavsiflaydi, ammo har bir rasm tashrif kunida namoyishda bo‘lishini kafolatlamaydi. Asarlar ta’mirda, vaqtinchalik ko‘rgazmada yoki saqlovda bo‘lishi mumkin.

Xorijiy ishlarni o‘zbek asarlari bilan birga ko‘ring: yonma-yonlik kolleksiya tarixi va Toshkentning Rossiya imperiyasi, SSSR hamda Yevropa bilan madaniy aloqalarini ochadi. Faqat uslub farqi emas, mavzu, kiyim, uy interyeri va shahar makoni tanlovi ham qiziq.

Ekspozitsiyani qanday ko‘rish kerak?

• Turli maktablarda me’moriy motiv va shahar tasvirini solishtiring.
• Mato va kiyim ijtimoiy muhitni qanday ifodalashiga qarang.
• Rom, vitrina va asarlar joylashuvini kuzating.
• Avval asarni ko‘ring, keyin rassom ismi, joy va sanani o‘qing.

Diqqatli tanishishga odatda bir–ikki soat yetadi. San’at ixlosmandlari va vaqtinchalik ko‘rgazmalarga ko‘proq vaqt kerak. Kerakli tildagi izohlar to‘liq bo‘lmasa, ekskursiya yoki qo‘llanma yordam beradi.

Safardan oldin kirishni albatta aniqlang

Muzey Amir Temur shohko‘chasi, 16-uy, Mirobod tumani manzili bilan bog‘liq. Eski qo‘llanmalarda 10:00–18:00 va dushanba dam olish kuni berilgan, lekin rasmiy ma’lumotlarda rekonstruksiya uchun yopilish ham qayd etilgan. Shu sabab bu soatlar muzey hozir ochiqligining tasdig‘i emas.

Uni kunning asosiy maqsadi qilishdan avval joriy holat, ochiq zallar, chipta va kirishni muzey yoki rasmiy sayyohlik xizmatidan biling. Faqat eski jadvalga tayanib yo‘nalish tuzmang.

Harakati cheklanganlar sharoiti ma’lumotlarda izchil berilmagan. Kirish, lift, hojatxona va zallar orasidagi o‘tishlarni oldindan so‘rang.

Tashrif qoidasi va yaqin mavzular

Har bo‘limda, ayniqsa vaqtinchalik ko‘rgazmada suratga olish ruxsatini aniqlang. Aniq ruxsatsiz chaqnoq ishlatmang, asarlardan masofa saqlang, sumka, ovqat va ichimlik qoidalariga amal qiling.

Madaniy kunni Amir Temur xiyoboni va Navoiy teatri bilan to‘ldirish mumkin. Shaharning qadimgi qatlamini Ming O‘rik ochadi.

O‘zbekiston tarixi muzeyi keng xronologiya beradi, Amaliy san’at muzeyi mato, sopol, kashta va o‘ymakorlikka mos. Bular boshqa-boshqa muassasalar: har biriga kirishni alohida tekshiring.

Manbalar

• Uzbekistan Travel: The State Museum of Arts of Uzbekistan
• Uzbekistan Travel: Art Museums
• Uzbekistan Travel: Tashkent Museums
• Open Data Uzbekistan: State Museum of Arts listing
• Government of Uzbekistan: Directorate subordinate organizations
• uzbekistan.travel

Asosiy surat: Museum of Arts of Uzbekistan 2.jpg — Oqsaqol, Wikimedia Commons, CC BY-SA 4.0.